Spiral sarımlı contada iç ve dış ring seçimi

Contanın dört parçası

• Sarım (metal şerit) — yaylanma davranışını belirler. En yaygını 304 ve 316 paslanmazdır; korozif servislerde 321, Monel, Inconel veya Hastelloy kullanılır.
• Dolgu — asıl sızdırmazlığı sağlar. Grafit geniş sıcaklık aralığında çalışır, PTFE kimyasal dirençte üstündür, mika (vermikülit) yüksek sıcaklık ve yangın direnci gerektiren yerlerde tercih edilir.
• Dış ring (merkezleme ringi) — contayı cıvata daireleri arasında ortalar ve aşırı sıkmaya karşı durdurucu görevi görür. Genellikle karbon çeliktir, çinko kaplı olabilir.
• İç ring — sarımın içeri doğru burkulmasını (buckling) önler, akış yolunu düzeltir ve dolgunun akışkana karışmasını engeller.

İç ring ne zaman gerekir

İç ring her contada bulunmaz. ASME B16.20, gereksinimi basınç sınıfına ve ölçüye göre tanımlar; ayrıca dolgu malzemesine bağlı zorunluluklar getirir. Pratikte iç ring şu durumlarda gerekir:

• PTFE dolgulu contalarda — PTFE burkulmaya daha yatkındır, iç ring standart gereksinimdir.
• Yüksek basınç sınıflarında — sınıf yükseldikçe ve çap büyüdükçe iç ring zorunlu hale gelir.
• Vakum servisinde — basınç farkı sarımı içeri çeker.
• Yüksek hızlı akışta ve türbülanslı hatlarda — dolgunun erozyonla taşınmasını önler.

Hangi sınıf ve ölçüde iç ringin zorunlu olduğu ASME B16.20'nin ilgili tablosunda verilir; sipariş öncesi bu tablodan teyit edilmelidir.

Renk kodu — sahada hızlı kontrol

ASME B16.20, contanın dış ring kenarına uygulanan renkle sarım malzemesini, üzerine atılan şeritle dolguyu belirtir. Depoda ve montaj öncesinde hızlı doğrulama için kullanışlıdır.

Renk kodu bir doğrulama aracıdır, sipariş belgesinin yerini tutmaz. Şüphe durumunda malzeme sertifikası esas alınır.

Yüzey formuna göre seçim

• Raised face (RF) — dış ringli standart spiral conta kullanılır.
• Full face (FF) — dökme demir ve gevrek gövdeli ekipmanda, cıvata deliklerini de kapsayan tam yüz conta tercih edilir.
• Ring type joint (RTJ) — spiral conta kullanılmaz; oluklu yüzeye oturan metal halka conta gerekir.

Flanş sınıfı ile yüzey formu arasındaki ilişki için flanş sınıfı ve basınç-sıcaklık yazısına bakabilirsiniz.

Montajda üç kritik nokta

• Contayı tekrar kullanmayın. Spiral conta bir kez sıkıldığında yaylanma kabiliyetini kaybeder.
• Çapraz sıkma sırasını uygulayın. Tek taraftan sıkma contayı ezer ve kaçak yaratır.
• Tork değerini cıvata kaplamasına göre ayarlayın. PTFE kaplı saplamada sürtünme düşer, aynı torkta çok daha yüksek gerilme oluşur. Ayrıntı: saplama-somunda kaplama kararı.

Sık sorulanlar

Spiral sarımlı contada iç ring her zaman gerekli mi?
Hayır. PTFE dolgulu contalarda, yüksek basınç sınıflarında, büyük çaplarda ve vakum servisinde gerekir. Hangi sınıf ve ölçüde zorunlu olduğu ASME B16.20 tablosunda tanımlıdır.

Dış ring ne işe yarar?
Contayı cıvata daireleri arasında merkezler ve aşırı sıkmaya karşı durdurucu görevi görür. Ayrıca dış ortamdan gelen korozyona karşı sarımı korur.

Grafit mi PTFE dolgu mu seçmeliyim?
Grafit geniş bir sıcaklık aralığında çalışır ve buhar, sıcak yağ gibi servislerde yaygındır. PTFE kimyasal dirençte üstündür, asidik ve agresif akışkanlarda tercih edilir ancak sıcaklık sınırı daha düşüktür.

Spiral conta tekrar kullanılabilir mi?
Kullanılmamalıdır. Bir kez sıkılan conta kalıcı deformasyona uğrar ve yaylanma kabiliyetini kaybeder; ikinci montajda sızdırma riski yüksektir.