Flanş Düzlemsellik ve Salgı Toleransı

Bir flanş bağlantısı, iki yüzeyin birbirine paralel oturmasıyla sızdırmazlık sağlar. Yüzeylerden biri eğikse conta bir tarafta fazla, diğer tarafta az ezilir.

Hangi sapmalar ölçülür

• Düzlemsellik (flatness): Yüzeyin ideal düzlemden sapması; çanaklaşma ya da bombeleşme şeklinde görülür
• Eksenel salgı: Flanş yüzeyinin boru eksenine dikliğinden sapma
• Paralellik: İki flanş yüzeyi arasındaki açısal fark
• Radyal kaçıklık: Cıvata deliklerinin merkezlenmesi

Kaynak sonrası çekme, düzlemselliği bozan en yaygın nedendir. Bu yüzden kaynaklı montajlarda kontrol, kaynak bittikten sonra yapılır.

Kabul sınırları

Standartlar ölçüye göre sınır verir; büyük çapta izin verilen sapma daha yüksektir. Uygulamada yaygın kabul, flanş yüzeyleri arasındaki boşluk farkının conta kalınlığının küçük bir yüzdesini aşmamasıdır. Şartname varsa sınır oradan alınır.

Hizasızlığın kabul sınırının üzerinde olması durumunda yapılmaması gereken şey bellidir: cıvatayı sıkarak kapatmak. Bu, contayı düzensiz yükler ve boruya kalıcı gerilme bindirir.

Sahada nasıl kontrol edilir

Ölçüm dört noktadan (saat 12, 3, 6, 9 konumları) yapılır ve değerler kaydedilir. Fark belirgin ise kaynak, askı ya da boru ucu tarafında düzeltme gerekir.

Düzeltme yolları

Hafif sapmalarda yerinde işleme yeterli olur. Kaynak çekmesi kaynaklı eğikliklerde boru ucu kesilip yeniden hazırlanır. Ekipman bağlantısında sapma varsa askı ve destek düzeni gözden geçirilmelidir; ekipmana moment bindirmek pompa ve vana ömrünü kısaltır.

İlgili yazılar: boruya ilk kez flanş takarken 5 kural, flanş kaçaklarının başlıca nedenleri.

Sık sorulanlar

Hizasızlık cıvatayla düzeltilebilir mi?
Hayır. Cıvatayla çekilen bağlantı contayı tek taraflı ezer ve boruya kalıcı gerilme bindirir.

Ölçüm ne zaman yapılmalı?
Kaynaklı montajlarda kaynak tamamlandıktan sonra; kaynak çekmesi düzlemselliği bozar.

Hangi aletler yeterli?
Mastar ve sentil çakısı çoğu kontrol için yeterlidir; eksenel salgı için komparatör kullanılır.